Buitenspelen brengt kinderen met elkaar in contact. Zij verwerven daardoor sociale vaardigheden en spelen houdt hen fit en gezond. Er zijn tal van mogelijkheden voor kinderen om buiten te spelen, maar vaak gaat het om ingerichte speelplekken in een buurt of wijk. Bovendien zijn de speeltoestellen vaak zo ingericht dat ze de fantasie van kinderen weinig prikkelen. Daarnaast kunnen vooral jonge kinderen de speelplekken zonder hulp van hun ouders niet bereiken. Ook de traditionele Oud Hollandse kinderspelletjes zijn uit het straatbeeld verdwenen. De NME Regio Alkmaar wil daarin verandering brengen door:

1. Kinderen en hun opvoeders enthousiast te maken voor (Oud) Hollandse buitenspelletjes.
2. Kinderen en hun opvoeders kennis te laten maken met spelletjes die kinderen in andere landen buiten spelen.
3. Avontuurlijk en natuurlijk buitenspelen te combineren met (buiten)schoolse activiteiten.
4. Samen met kinderen en opvoeders een kaart van de buurt te maken met daarop alle speelmogelijkheden en -plekken die er zijn en of gewenst zijn.

Buitenspelen is om meerdere reden belangrijk. NME Regio Alkmaar vindt daarin ook de motivatie om met buitenspelen voor kinderen actief aan de slag te gaan.

   

Motivatie

Kinderen spelen steeds minder vaak buiten. Door de opkomst van sociale media, spelcomputers en dergelijke is de vrijetijdsbesteding van kinderen veranderd. Doordat kinderen minder buitenspelen bewegen zij te weinig en dat heeft invloed op hun gezondheid. Daarin ligt ook de motivatie van NME Regio Alkmaar om buitenspelen te promoten. Maar deze motivatie wordt ook gevoed door andere positieve effecten van buitenspelen. Naast dat buitenspelen bijdraagt aan de lichamelijke activiteit van kinderen, bevordert het ook de sociale, cognitieve en motorische ontwikkeling van kinderen. Bovendien dragen speelplekken positief bij aan de sociale relaties en leefklimaat in de buurt. Kortom, volop redenen om buitenspelen onder de aandacht van kinderen en hun opvoeders te brengen.

Doel

Het doel van NME Regio Alkmaar is dat kinderen dol zijn op buitenspelen. Dat willen we bereiken door kinderen en hun opvoeders enthousiast te maken voor alles wat voor hen buiten te doen is.
Aan het begin van deze samenvatting staan vier activiteiten die bijdragen tot het vergroten van hun enthousiasme. Deze activiteiten maken onderdeel uit van het programma Buitenspelen, zoals dat in deze notitie staat beschreven.
Voor de realisatie en uitvoering van het programma Buitenspelen rekent NME Regio Alkmaar op steun van allen die direct of indirect bij de opvoeding van kinderen betrokken zijn. Doordat het programma modulair is opgebouwd, is het evenzogoed mogelijk om onderdelen apart van elkaar uit te voeren. De Buitenspeelbus is daarvan een goed voorbeeld.

Waarden

NME Alkmaar richt zich met haar educatieve activiteiten op de Regio Alkmaar. Wij bieden onze programma's zo dicht mogelijk bij de natuur aan. De deelnemers aan onze activiteiten ervaren daardoor direct wat voor moois de natuur allemaal te bieden heeft. Ook met het programma Buistenspelen wil NME Regio Alkmaar het aangename met het nuttige verenigen. We geven het programma inhoud vanuit de volgende waarden: 1. Gezondheid; 2. Samen doen; 3. Uitdagendheid; 4. Duurzaam; 5 Leefbaarheid.

Leeswijzer

In het eerste hoofdstuk beschrijven wij de visie en doelstelling van NME Regio Alkmaar en geven we een kort overzicht van onze activiteiten. Hoofdstuk 2 is gewijd aan het belang van buitenspelen en in het derde hoofdstuk gaan we in op de vier onderdelen van het programma Buitenspelen. In het laatste hoofdstuk geven we aan welke middelen we nodig hebben om het programma Buitenspelen te realiseren en hoe we daaraan denken te komen.

 

1. NME Regio Alkmaar

NME Regio Alkmaar is opgericht in 2011. In dit jaar hebben we ons centrum opgebouwd en plannen voor de toekomst gemaakt. NME Regio Alkmaar wil aantrekkelijke en ervaringsgerichte natuur- en milieueducatie aan inwoners van Alkmaar en de regio bieden. Dit alles vanuit de gedachte dat betrokkenheid van kinderen en volwassenen bij de natuur, dieren en hun eigen leefomgeving bijdraagt aan een gezonder en duurzamer leven.
NME Regio Alkmaar beseft dat duurzaamheid het belangrijkste criterium voor de toekomst is. Daarom gaan wij zorgvuldig met de natuurlijke omgeving om. Wij laten goed burgerschap zien.

Missie en visie

NME Alkmaar wil hét Natuur- en MilieuEducatie centrum zijn in de Regio-Alkmaar met een natuurlijke en vernieuwde uitstraling. Daarbij zoeken we actief samenwerking met gemeenten, scholen, inwoners, bedrijven en iedereen die natuur en milieu een warm hart toedraagt.
Dat doen we samen met mensen die kennis van onderwijs, natuur en milieu en duurzame ontwikkeling hebben. NME Regio Alkmaar wil haar activiteiten de komende jaren flink uitbreiden. Daarbij kiezen we voor de thema's: Groen, Water en Energie. Deze thema's zijn ook onderdeel van het landelijk prorgramma Natuur- en MilieuEducatie.
NME Regio Alkmaar is een centrum waar iedereen, jong of oud, met vragen over natuur en milieu terecht kan.

Wat doen we nu?

NME Regio Alkmaar biedt vele activiteiten aan. Wij helpen docenten om uitdagend en ervaringsgericht natuur- en milieuonderwijs aan hun leerlingen te bieden. De leerlingen doen zelf onderzoek in de natuur of in de klas. Ook gaan zij met materialen aan de slag. Voorbeelden daarvan zijn het scheiden van afval en het maken van nestkastjes. Wij kiezen nadrukkelijk voor 'locatieonderwijs'; educatie, onderzoek en spel in de natuur. Door zelf te ervaren en te ontdekken hoe dingen in elkaar zitten, wordt de opgedane kennis goed onthouden. Een voorbeeld is: Energiebesparing en verbetering van het binnenmilieu op scholen.

NME Regio Alkmaar beschikt over een Energiebus, die op locatie kan laten zien hoe zonne-energie en windenergie werken.

Wij verzorgen ook:

  • Excursies naar bijvoorbeeld de biologisch-dynamische boerderij "Natuurlijk Genoegen" en "Zand tegen Zee" in Petten.
  • Sport- en spelmiddagen met o.a. het levend ganzenspel en Kabouter Kringloop.

Meer specifieke projecten zijn:

  • Energiebesparing bij huishoudens met een krappe beurs; 'Verspil geen energie, maar bespaar'.
  • Verbetering bijenbestand.

Kortom, NME Regio Alkmaar staat ergens voor. Maar we willen nog veel meer bereiken. Daarvoor leggen we actief contacten met andere organisaties. NME Regio Alkmaar als spin in het web van organisaties die dichtbij de natuur staan en zich kennis en vaardigheden over de natuur en duurzame ontwikkeling eigen willen maken en dit ook uitdragen.

 

2. Het belang van buitenspelen

Buitenspelen is één van de belangrijkste vormen van bewegen. Kinderen die veel buitenspelen zijn over het algemeen actiever. Steeds meer kinderen en jongeren bewegen echter te weinig. Landelijk haalde in 2009 slechts 22% van de jeugd (4-17 jaar) de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB: elke dag minimaal 60 minuten intensief bewegen) (De Vries et al, 2010). Dit komt mede door een gebrek aan speelruimte. Zeker voor jonge kinderen zijn speelplekken niet altijd bereikbaar.
Een vijfde van de Nederlandse kinderen tussen de 10 en 12 jaar heeft overgewicht. 6% van de kinderen uit deze leeftijdsgroep heeft extreem overgewicht. Niet gezond eten en te weinig bewegen zijn de belangrijkse oorzaken van overgewicht.

Literatuurstudie

Uit een literatuurstudie van TNO en Branchevereniging Spelen (2012) komt naar voren dat buitenspelen een bron van plezier, gezondheid en welvaart is. Buitenspelen helpt kinderen om gezond volwassen te worden met respect voor de ander en met oog voor de omgeving, aldus onderzoekster Sanne de Vries. De literatuurstudie geeft verder onder meer aan dat:

  • Buitenspelen qua tijdsduur en intensiteit een wezenlijke bijdrage kan leveren aan het halen van de NNGB.
  • De hoeveelheid lichamelijke activiteit samenhangt met de hoeveelheid speelruimte (aantal m2) en de beschikbaarheid van vaste speelelementen.
  • Buitenspelen een preventieve werking heeft op het ontstaan van overgewicht en chronische aandoeningen.
  • Buitenspelen de ontwikkeling van de sociale, cogitieve en motorische vaardigheden van kinderen bevordert.

Buitenspelen is dus goed voor een gezonde ontwikkeling van de jeugd.
Uit dezelfde studie blijkt ook dat speelplekken positief bijdragen aan de sociale relaties en het leefklimaat in de buurt.

Wat is van belang?

Het is belangrijk dat kinderen dicht bij huis kunnen spelen en dat speelplekken veilig en goed ingericht zijn. Speelplekken waarop ouders en buurtbewoners goed toezicht kunnen houden. Ook scholen kunnen een steentje bijdragen aan het stimuleren van kinderen om buiten te spelen. Dat kan bijvoorbeeld door het uitdagend en avontuurlijk inrichten van het speelplein en door dit openbaar toegankelijk te stellen. Maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de gemeente(n), woningbouw-corporaties en projectontwikkelaars. Zij dienen bij de verdeling van ruimten rekening te houden met de belangen van het kind. Dat is niet altijd een automatisme, waardoor blijvend aandacht nodig is om de handen opeen te krijgen voor het aanleggen van (nieuwe) speelplekken, het onderhoud en vernieuwen ervan.

Kinderen stimuleren om buiten te spelen

Buitenspelen van kinderen is niet zo vanzelfsprekend. Althans dat blijkt uit het hierboven aangehaalde onderzoek van TNO en SPELEN. Hoe ouder kinderen worden hoe vaker en langer ze tv kijken en achter de computer zitten. Er is soms veel voor nodig om kinderen te verleiden om buiten te spelen. Goede speelplekken dragen daar zeker toe bij, maar kinderen moeten het ook leuk vinden om buiten actief te zijn en samen met andere kinderen te spelen. Kinderen kunnen elkaar stimuleren, maar ook ouders en degenen die een rol vervullen in de opvoeding van kinderen kunnen een bijdrage leveren. NME Regio Alkmaar biedt met het programma Buitenspelen hen een handreiking.

 

3. NME-programma Buitenspelen

NME Regio Alkmaar wil het buitenspelen van kinderen stimuleren door kinderen en hun opvoeders enthousiast te maken voor alles wat voor hen buiten te doen is. Wij doen dat door vier activiteiten die bijdragen aan het vergroten van hun enthousiasme. Deze activiteiten maken onderdeel uit van het programma Buitenspelen.

Waarden

NME Regio Alkmaar biedt alle programma's zo dicht mogelijk bij de natuur aan. De deelnemers aan onze activiteiten ervaren daardoor direct wat voor moois de natuur allemaal te bieden heeft. Ook met het programma Buistenspelen willen wij het aangename met het nuttige verenigen. We geven het programma inhoud vanuit de volgende waarden:

  • Gezondheid
  • Samen doen
  • Uitdagendheid
  • Duurzaam
  • Leefbaarheid

De bovenstaande waarden komen daarom ook terug in de vier activiteiten waaruit het programma is opgebouwd.

Activiteiten

Het doel van NME Regio Alkmaar is dat kinderen dol zijn op buitenspelen. Hier onder gaan we in het kort in op de vier programma-activiteiten die daartoe bijdragen.

  • (Oud) Hollandse buitenspelletjes

Buitenspelen levert een belangrijke bijdrage aan de mate van lichamelijke activiteit van kinderen. Voor NME Regio Alkmaar is dat ook een van de redenen om Oud Hollandse Spelletjes weer onder de aandacht van kinderen en hun opvoeders te brengen. Want spelletjes als hoepelen, zaklopen, blikgooien, knikkeren, klos- en steltlopen dagen de jeugd uit om in actie te komen. Bovendien zijn het spelletjes die weinig kosten en vaak ook zelf gemaakt kunnen worden. NME Regio Alkmaar wil een (nostalgische) bestelbus 'ombouwen' tot Buitenspeelbus en daarmee langs onder meer scholen en kinderfestivals in de regio Alkmaar gaan. Op deze manier willen wij buitenspelen stimuleren en kinderen en hun opvoeders weer kennis laten maken met Oud Hollandse Spelletjes, zodat deze weer meer in het straatbeeld opduiken. En zien doet volgen.

  • Buitenspelletjes uit andere landen

Uit een onderzoek komt naar voren dat buitenspelen een positieve invloed heeft op contacten tussen kinderen van verschillende culturele komaf. Dat is vooral het geval waarin kinderen zelf het initiatief nemen, zoals voetballen (Blatchford et al, 2003). NME Regio Alkmaar veronderstelt dat dat ook voor andere spellen geldt. Kinderen zijn nieuwsgierig en proberen graag iets uit. Daarom willen we samen met ouders van niet-Nederlandse komaf spellen uit andere landen verzamelen, (zelf) maken en deze opnemen in de Buitenspeelbus.

  • Avontuurlijk buitenspelen

Kinderen leren in verschillende situaties tal van bewegingen te controleren. Ook zijn zij vindingrijk en creatief en gaan soms heel anders met een speeltoestel om dan waar het primair voor ontworpen is. Een avontuurlijk ingerichte speelplek biedt kinderen daarom veel mogelijkheden om bijvoorbeeld hun motorische vaardigheden te ontwikkelen en prikkelt hun fantasie. Een voorbeeld daarvan is de SpeelMoesTuin in de wijk Oud Overdie van Alkmaar. Maar ook een park met bomen en bosjes en een avontuurlijk ingericht schoolplein bieden deze mogelijkheden. NME Regio Alkmaar gaat vooral op zoek naar 'elementen' in de leefomgeving van kinderen die buitenspelen (nog) meer uitdagend maken. Op deze plekken organiseren wij graag onze activiteiten. Maar als het niet anders kan, dan vragen we ouders met hun kinderen naar een groene omgeving te komen.

  • Buurtkaart met speelplekken

Kinderen beleven veel plezier aan veilige, groene en avontuurlijke speelplekken direct buiten huis. Dat is niet altijd mogelijk. De ruimte is daarvoor niet altijd aanwezig en in het verleden is met het 'speelbelang' van kinderen niet altijd rekening gehouden. Toch biedt een buurt soms meer mogelijkheden dan vooraf werd aangenomen. Een goede kaart van de buurt helpt om alle speelplekken zichtbaar te maken en om plekken te markeren waar iets nieuws ontwikkeld kan worden. En soms kan het ook eenvoudig door bijvoorbeeld het openbaar toegankelijk stellen van het schoolplein. NME Regio Alkmaar wil in de toekomst samen met buurtbewoners en andere partijen, zoals de gemeente, woningbouwcorparaties en jeugdwerk, dergelijke kaarten van de buurt maken. Daarbij willen we gebruik maken van de kennis en beschikbare ervaringen van onder meer Sport en Bewegen in de Buurt (www.sportindebuurt.nl) en het Nederlands Instituut voor Sport & Bewegen.
De bovenstaande activiteiten worden nader uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma met daaraan gekoppeld een plan van aanpak.

 

4. Realisatie en financiën

Voor de realisatie van het programma Buitenspelen rekent NME Regio Alkmaar op steun van allen die direct of indirect bij de opvoeding van kinderen betrokken zijn. Dat zijn er velen, maar afhankelijk van de vier programma-activiteiten maken we een keuze. Zo kunnen we met de Buitenspeelbus scholen, festivals en buurtstraatfeesten bezoeken en avontuurlijk spelen voor zowel kinderen van het basisonderwijs als van het voortgezet onderwijs organiseren. Bij het maken van een buurtkaart zijn weer heel andere partijen betrokken. Tot onze 'natuurlijke' partners rekenen wij:

  • Kinderen en hun opvoeders.
  • Scholen.
  • Gemeenten in de regio Alkmaar.
  • Buurtbewoners en buurtondernemingen.
  • Organisatoren van kinderfestivals, buurtfeesten etc.

Samen met hen willen we het programma Buitenspelen handen en voeten geven.

Financiën

De vier programma-activiteiten dienen nog nader uitgewerkt te worden en kunnen los van elkaar worden uitgevoerd. In bijvoorbeeld het Heilooërbos en op zoveel andere plekken in de regio Alkmaar kunnen kinderen prima avontuurlijk spelen. Daarvoor zijn geen grote budgetten nodig. Wel ideeën en organisatie. Dat ligt anders voor de aanschaf van een Buitenspeelbus of het maken van een buurtkaart met speelplekken voor kinderen. Bij deze laatste activiteit gaat het vooral om de inzet van menskracht en de kosten die daarmee gemoeid zijn. Al kunnen vrijwilligers natuurlijk een rol bij het maken van een dergelijke kaart vervullen. Anders ligt het voor de aanschaf van een bestelbus, voor het vervoer en etaleren van buitenspelletjes. Daarvoor is simpelweg een geldbedrag of sponsor in natura nodig.
Voor de financiering van het programma Buitenspelen doen we een beroep op:

  • Sponsors in geld en natura.
  • Bijdrage van de gemeete(n).
  • Fondsen, zoals Jantje Beton, Prins Bernard Cultuurfonds, Oranje Fonds.

Daarnaast gaan we uit van bijdragen van bijvoorbeeld orgisatoren van kinderfestivals en buurtfeesten voor de activiteiten waarvoor NME Regio Alkmaar wordt 'ingehuurd'.

 

Voor informatie kunt u een e-mail sturen naar info@buitenspeelbus.nl of bellen naar de heer Hendrik Groot
06 - 51868317.

 


Postadres:
Postbus 3001
1801 GA Alkmaar

Bezoekadres:
Bestevaerstraat 2
1813 PA  Alkmaar

T: 072 - 5822721
M: B.g.g. 06-51868317
E: info@buitenspeelbus.nl